Đang nuôi ong mật muốn thử ong dú — cái gì mang theo được

Người đã nuôi ong mật vài năm khi thử ong dú thường nghĩ mình sẽ nhanh hơn người mới hoàn toàn. Đúng một phần — nhưng có mấy thói quen mang sang thì hại chứ không lợi.

Mang theo được

Con mắt đọc đàn. Đây là thứ quý nhất và nó chuyển sang gần như trọn vẹn. Người đã quen nhìn nhịp ra vào, nhìn con mang phấn về, nhận ra đàn đang lên hay đang đuối — cái đó dùng được ngay cho ong dú.

Hiểu về mùa hoa của vùng. Biết quanh đây cây gì nở vào lúc nào là kiến thức chung, không phụ thuộc loài.

Kỷ luật quan sát. Thói quen đi một vòng vườn đều đặn, ghi chép, so đàn này với đàn kia.

Cảnh giác với thuốc trừ sâu. Người nuôi ong mật đã học bài này rồi, thường là học bằng mất mát.

Phải bỏ đi

Thói quen mở thùng thường xuyên. Với ong mật thì kiểm tra cầu định kỳ là việc bình thường và cần thiết. Với ong dú thì mỗi lần mở là một lần đàn phải trét lại và ổn định lại — và cấu trúc tổ dính vào vách nên mở ra dễ làm vỡ bọng mật.

Đây là thói quen khó bỏ nhất, vì nó vốn là dấu hiệu của người chăm chỉ ở nghề cũ.

Dùng khói. Bình xịt khói là dụng cụ cơ bản của nghề ong mật. Với ong dú thì vừa không cần — chúng không đốt — vừa không nên, vì khói ám vào mật và vào keo.

Kỳ vọng về sản lượng. Người quen quay mật theo đợt sẽ thấy lượng mật ong dú ít đến mức khó tin. Nếu vào nghề với kỳ vọng cũ thì sớm chán.

Nhịp can thiệp theo lịch. Ong mật đòi làm việc theo mùa vụ: canh mùa, cho ăn, quay mật nhiều đợt. Ong dú thì phần lớn thời gian việc đúng nhất là không làm gì cả.

Chiều ngược lại: từ ong dú sang ong mật

Ít gặp hơn nhưng cũng có, và cái phải học thêm thì nhiều hơn hẳn.

Phải học cho ăn bổ sung. Không phải việc làm thêm mà là kỹ thuật cơ bản — đàn đông thì mùa giáp hạt có thể chết vì hết cái ăn.

Phải học làm việc với đàn đốt được. Cả về bảo hộ lẫn về chỗ đặt trong khu dân cư.

Phải quen với nhịp bận theo mùa. Ong dú cho phép người đi làm việc khác vẫn nuôi được; ong mật thì đòi có mặt đúng lúc.

Nuôi cả hai cùng lúc

Làm được, và nhiều người làm. Nhưng nên biết trước ba điều:

Đặt cách nhau và quay cửa khác hướng. Như với hai tổ cùng loài.

Để riêng sản phẩm từ lúc thu. Mật và keo của hai loài khác nhau, và một khi đã trộn thì không có cách nào ở nhà tách lại. Ghi rõ từ thùng nào ngay khi thu.

Thực chất là học hai nghề. Hai loài cần hai kiểu chăm, hai nhịp làm việc, hai bộ dụng cụ. Đừng nghĩ nuôi loài này rồi thì loài kia là phần thêm nhẹ nhàng.

Cách nhiều người chuyển loài thấy hợp lý: giữ nghề cũ, thử loài mới với một hai thùng, quan sát trọn một năm rồi mới quyết định. Một năm là đủ để đi qua cả mùa tốt lẫn mùa xấu — mà mùa xấu mới là lúc biết mình có hợp với loài đó không.