Trước khi có mật để bán: ba thứ thu được sớm hơn

Năm đầu nuôi ong dú thì gần như không có mật. Đàn còn đang ổn định sau chuyến chở và làm quen chỗ mới, và thu sớm là rút vào kho dự trữ của một đàn đang cần đúng cái kho đó.

Nhưng có mấy thứ đến sớm hơn mật, và người mới thường không nghĩ tới chúng.

1. Keo ong

Đây là thứ đến sớm nhất, vì đàn gom nhựa cây hằng ngày ngay từ khi ổn định — đó là việc chính của chúng, không phải việc phụ.

Điều kiện: thùng có thanh hoặc khay thu keo rời. Làm ngay lúc đóng thùng thì gần như không tốn thêm; thêm vào sau thì phải mở thùng đang có đàn.

Lượng khiêm tốn, nhưng giá mỗi đơn vị cao vì tổng lượng trên cả nước ít.

Vẫn phải theo nguyên tắc: thu khi khay đã đầy và đàn đang mạnh — hai điều kiện, không phải một. Đàn năm đầu chưa mạnh thì hoãn.

2. Thụ phấn cho vườn nhà

Không quy ra tiền được, nhưng nó có thật và nó đến ngay từ những tuần đầu.

Ong dú nhỏ nên chui được vào hoa nhỏ và hoa kín mà ong mật khó vào, và bay quanh quẩn gần tổ nên phần lớn công việc của chúng diễn ra ngay trong vườn mình.

Đừng cố tính nó thành tiền — không có cơ sở, vì sản lượng vườn phụ thuộc cùng lúc vào thời tiết, giống cây, cách chăm. Cái nói được thì khiêm tốn hơn nhưng có thật: vườn có nhiều loài thụ phấn thì đậu quả đều hơn và ít quả méo hơn.

Coi nó là lý do thứ hai để làm cùng một việc, không phải cái mình đầu tư vào.

3. Thùng và dụng cụ

Ít ai nghĩ tới, nhưng đây là nguồn thu không phụ thuộc đàn — và đó chính là ưu điểm của nó trong năm đầu.

Ai đã đóng được thùng cho mình thì thường có người trong vùng hỏi đóng giúp. Người mới nuôi lúc nào cũng cần thùng, và họ muốn mua của người hiểu vì sao không quét mặt trong, vì sao chân phải rời.

Nhưng nhớ: gỗ phải hong khô, và đó là bước không rút ngắn được. Đóng bằng gỗ còn tươi thì vài tháng sau thùng nứt và người mua trách mình.

Cách chủ động: hong sẵn gỗ quanh năm, ngay từ khi mới bắt đầu nuôi.

Thứ đến muộn nhất lại là thứ lớn nhất

Tổ giống — với phần lớn người nuôi ong dú thì đây là nguồn thu chính, lớn hơn cả tiền mật.

Nhưng nó đến muộn, vì tách được hay không phụ thuộc đàn có thật sự dư sức chưa, không phụ thuộc đã nuôi bao lâu.

Và đây là chỗ người sốt ruột hay làm hỏng mọi thứ: tách ép thì hỏng cả mẹ lẫn con — hai đàn yếu thay vì một đàn mạnh, và mất luôn cái đàn lẽ ra là nguồn nhân giống của cả vườn.

Nhịp hợp lý: tách rồi giữ lại, nhân số thùng lên trước. Bán tổ đầu tiên tách được là cắt mất đà nhân đàn.

Cái không nên làm để có thu sớm

Đừng thu mật năm đầu để «có cái gì đó». Được một ít, mất một năm.

Đừng tách sớm vì thấy người khác đã bán được tổ.

Đừng gom hàng của người khác bán lại. Nó cho thu ngay nhưng làm mất thứ duy nhất người nuôi có sẵn: nói được nguồn gốc.

Đừng hứa lượng mình chưa có. Nhận đặt trước thì được, nhưng nói rõ là dự kiến và nói rõ nếu mùa đó thu ít thì chia thế nào.